નેપાળમાં તાજેતરના સત્તા પરિવર્તન માટે બાંગ્લાદેશમાં અપનાવવામાં આવેલ રાજકીય મોડલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. અમેરિકન સંસ્થા ઇન્ટરનેશનલ રિપબ્લિકન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (આઇઆરઆઇ) એ માત્ર ભંડોળ પૂરું પાડ્યું જ નહીં પરંતુ યુવાનોને તાલીમ પણ આપી, જેણે આંદોલનની આગને ભડકાવવામાં મદદ કરી. નોર્થઈસ્ટ ન્યૂઝે દસ્તાવેજોના આધારે ખુલાસો કર્યો છે કે આઈઆરઆઈએ બાંગ્લાદેશ મોડલને લાગુ કરીને નેપાળમાં પણ હિંસાને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.
બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીનાની સરકાર સામે સત્તા પરિવર્તનમાં અમેરિકાની IRI અને નેશનલ એન્ડોવમેન્ટ ફોર ડેમોક્રેસી (NED)ની ભૂમિકા પર પહેલાથી જ ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. દસ્તાવેજો હવે દર્શાવે છે કે આ અમેરિકન સંગઠનો નેપાળમાં પણ સક્રિય હતા. તેમણે યુવાનોને તાલીમ અને ભંડોળ પૂરું પાડીને રાજકીય ચળવળ શરૂ કરવા માટે મેદાન તૈયાર કર્યું. આ પ્રયાસો હેઠળ યુવાનોને રાજકીય ચેતના આપવામાં આવી હતી અને તેમને હિંસક વિરોધ કરવા માટે ઉશ્કેરવામાં આવ્યા હતા.
નેપાળમાં યુવાનોને તાલીમ અને આર્થિક મદદ મળી
નોર્થઈસ્ટ ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, જુલાઈ 2021 અને જૂન 2022 વચ્ચે, IRIએ ‘યુવા નેતૃત્વઃ પારદર્શક નીતિ કાર્યક્રમ’ હેઠળ નેપાળને લગભગ 3 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ મોકલ્યું. આ રકમનો ઉપયોગ સલાહકાર સેવાઓ, તાલીમ, યુવા વર્કશોપ અને સંશોધન પ્રોજેક્ટ માટે કરવામાં આવ્યો હતો. વધુમાં, $75,000 વોશિંગ્ટન ઓફિસ માટે પગાર અને લાભો પર ખર્ચવામાં આવ્યા હતા અને આશરે $1.2 લાખ નેપાળમાં ફિલ્ડ સ્ટાફ, ટ્રેનર્સ અને સંશોધન કંપનીઓ પર ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. કાઠમંડુ સ્થિત સંશોધન કંપની “સોલ્યુશન્સ કન્સલ્ટન્ટ” સાથે પણ એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જેણે સમગ્ર નેપાળમાં યુવા રાજકીય ભાગીદારી સામેના અવરોધોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
પ્રદર્શન માટે મેદાન તૈયાર કરી રહ્યું છે
નેપાળમાં વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા તે પહેલાં, IRI એ ઘણા કાર્યક્રમો ચલાવ્યા જેનો હેતુ લોકશાહીને મજબૂત કરવાનો હોવાનું કહેવાય છે. આ દરમિયાન, ‘વી ફોર ચેન્જ’, ‘સેન્ટર ફોર સોશ્યલ ચેન્જ’, અને ‘દલિત યુવા જોડાણ’ જેવી નાગરિક સમાજ સંસ્થાઓના સહયોગથી યુવાનો માટે વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમોમાં રાજકીય રીતે સક્રિય યુવાનો તેમજ રાજકારણમાં રસ ન ધરાવતા લોકોનો સમાવેશ થતો હતો, જેથી આંદોલન માટે વ્યાપક સમર્થન મેળવી શકાય.
સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ
યુવાનોને તાલીમ આપ્યા બાદ તેમની પ્રવૃત્તિઓ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. સહભાગીઓની પ્રવૃત્તિ ફેસબુક પૃષ્ઠો, વોટ્સએપ જૂથો અને અન્ય ડિજિટલ નેટવર્ક દ્વારા ટ્રેક કરવામાં આવી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણી પહેલા એક મજબૂત યુવા નેટવર્ક બનાવવાનો હતો, જે “જવાબદારી અને પારદર્શિતા” ના નામે સરકાર પર દબાણ લાવી શકે.
બાંગ્લાદેશ અને નેપાળમાં સમાન વ્યૂહરચના
બાંગ્લાદેશમાં પણ, IRI અને NDIએ યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોના વિદ્યાર્થીઓને લોકશાહીની તાલીમ આપી, જેના પરિણામે ઓગસ્ટ 2024માં હિંસક પ્રદર્શન થયું અને સરકારનું પતન થયું. નેપાળમાં સમાન મોડલ અપનાવીને, યુવાનોને લોકશાહી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા અને તેમના રાજકીય અસંતોષને હથિયાર બનાવવામાં આવ્યા અને આંદોલનને દિશા આપવામાં આવી.
આ પણ વાંચોઃ અમેરિકાના પાકિસ્તાન સાથેના વધતા સંબંધો પર ભારતના મિત્રએ કરી મોટી જાહેરાત, જાણો શું કહ્યું
