નેપાળ પૂર માટે ભારત અને ચીન જવાબદાર છે? બલેન શાહ યુએનમાં વળતરની માંગ કરશે,…

નેપાળ પૂર: નેપાળના વડાપ્રધાન બલેન શાહ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં ભાગ લેવા જઈ રહ્યા છે. અહીં તેઓ જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે નેપાળમાં થઈ રહેલા વિનાશનો મુદ્દો વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરી શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, તાજેતરના ગંભીર પૂરનો ઉલ્લેખ કરતા તેઓ કહી શકે છે કે જળવાયુ પરિવર્તન માટે જવાબદાર દેશોએ તેની કિંમત ચૂકવવી જોઈએ. નેપાળ પણ આવા દેશો પાસેથી વળતરની માંગ કરી શકે છે.

આ મામલે ચીન, અમેરિકા અને ભારતનું નામ સામે આવી રહ્યું છે. નેપાળ આ દેશોની ગણતરી મોટા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઉત્સર્જકોમાં કરે છે. તેમનું કહેવું છે કે ઉત્સર્જનમાં બહુ ઓછું યોગદાન આપવા છતાં, નેપાળ જળવાયુ પરિવર્તનને કારણે ભારે નુકસાન સહન કરી રહ્યું છે. નેપાળ ભોટકોશી પૂર માટે આબોહવા વળતરની પણ માંગ કરી રહ્યું છે જેણે બાગમતી પ્રાંતના ઘણા જિલ્લાઓમાં વિનાશ વેર્યો હતો.

નેપાળ-ચીન સરહદ નજીક ખડકો અને બરફના મોટા ટુકડાઓ સરક્યા બાદ આવેલા પૂરને કારણે ભારે નુકસાન થયું હતું. આ દુર્ઘટનામાં ઓછામાં ઓછા 1,127 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે લગભગ 3,900 લોકો હજુ પણ ગુમ હોવાનું જાણવા મળે છે. નેપાળ સરકાર આ મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર જોરદાર રીતે ઉઠાવવાની તૈયારી કરી રહી છે અને આ સંબંધમાં બલેન્દ્ર શાહ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં પોતાના વિચારો રજૂ કરશે.

નેપાળ હિમાલયમાં જળવાયુ પરિવર્તનના વધતા જોખમ તરફ સતત વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચી રહ્યું છે. આ પ્રયાસમાં તેને 44 અલ્પ વિકસિત દેશોના સમૂહનું સમર્થન પણ મળ્યું છે. આ દેશોએ આ વર્ષે યોજાનારી યુનાઈટેડ નેશન્સ ક્લાઈમેટ કોન્ફરન્સમાં અસરગ્રસ્ત દેશો માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની અને આબોહવા અનુકૂલન માટે વધુ ભંડોળની માંગ કરી છે.

નેપાળ દલીલ કરે છે કે તેણે ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનમાં બહુ ઓછું યોગદાન આપ્યું છે, પરંતુ તે મોટા પાયા પર આબોહવા પરિવર્તનને કારણે થતા વિનાશનો સામનો કરે છે.

યુનાઈટેડ નેશન્સ ક્લાઈમેટ ચેન્જ એગ્રીમેન્ટ હેઠળ 44 અલ્પ વિકસિત દેશોનું જૂથ ઔપચારિક જૂથ છે. આમાં આફ્રિકા, એશિયા-પેસિફિક અને કેરેબિયન પ્રદેશોના દેશોનો સમાવેશ થાય છે. આ જૂથ એક અબજથી વધુ લોકોનો અવાજ ઉઠાવે છે અને નેપાળ પણ તેનો એક ભાગ છે.

અહેવાલ મુજબ, આ જૂથના મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ તુર્કીમાં યોજાનારી આ વર્ષની આબોહવા પરિષદની તૈયારી માટે 1 થી 3 સપ્ટેમ્બરની વચ્ચે દિલીમાં મળ્યા હતા. જેમાં કોન્ફરન્સની રણનીતિ અને એજન્ડા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. નેપાળના ભયંકર પૂર વચ્ચે ગુરુવારે એક વિશેષ ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી, જે પછી ‘દિલી એલડીસી જૂથ મંત્રી સ્તરીય ઘોષણા’ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

નેપાળના વિદેશ પ્રધાન શિશિર ખાનાલે કહ્યું કે વધુ ઉત્સર્જન કરનારા દેશોએ તે ગરીબ અને નબળા દેશોને વળતર આપવું જોઈએ, જે ઉત્સર્જનમાં ખૂબ જ ઓછો હિસ્સો ધરાવે છે પરંતુ સૌથી વધુ નુકસાન સહન કરી રહ્યા છે.

કાંતિપુર ટીવી સાથે વાત કરતા ખનાલે કહ્યું કે નેપાળ હવે માત્ર મદદ માંગવાને બદલે ક્લાઈમેટ જસ્ટિસ અને વળતર વિશે વાત કરશે. નેપાળે તાત્કાલિક નાણાકીય સહાય માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ‘લોસ એન્ડ ડેમેજ ફંડ’નો પણ સંપર્ક કર્યો છે. તે આ આપત્તિને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ઉઠાવવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે.

જો કે આ દાવા અંગે ચીન તરફથી અલગ વાત કહેવામાં આવી છે. ચીની દૂતાવાસના જણાવ્યા અનુસાર, નેપાળના વિદેશ મંત્રીએ ચીની રાજદૂતને કહ્યું છે કે નેપાળ ભોટે કોશી નદીના પૂર માટે ક્લાઈમેટ જસ્ટિસ હેઠળ ચીન અથવા અન્ય કોઈ દેશ પાસેથી વળતરની માંગ કરી રહ્યું નથી.

બીજી બાજુ, શિશિર ખનાલને નેપાળી મીડિયામાં ટાંકવામાં આવ્યું છે કે ચીન, અમેરિકા અને ભારતને આબોહવા વળતર આપવું જોઈએ, કારણ કે તેઓ વિશ્વમાં સૌથી વધુ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઉત્સર્જન કરનારા દેશોમાં સામેલ છે.