ક્વેટા: પાકિસ્તાનના બલૂચિસ્તાનમાં ફરી એકવાર સુરક્ષાની સ્થિતિ કથળતી જોવા મળી રહી છે. બલૂચ વિદ્રોહી સંગઠનો સતત પાકિસ્તાની સેના અને પોલીસને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. જુદા જુદા વિસ્તારોમાં થઈ રહેલા હુમલાઓએ પાકિસ્તાનની સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતા વધારી દીધી છે.
બલૂચ વિદ્રોહી સંગઠનો લાંબા સમયથી પાકિસ્તાનથી અલગ બલૂચિસ્તાનની માંગ કરી રહ્યા છે. તેનો દાવો છે કે તેણે ઘણા ક્ષેત્રોમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી છે. કેટલાક સંગઠનોએ અલગ વહીવટ, ધ્વજ અને બંધારણની વાત પણ કરી છે. જો કે, આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવામાં આવી નથી.
બલૂચિસ્તાનની સ્થિતિને લઈને ચીનની ચિંતા પણ વધી શકે છે, કારણ કે ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. ગ્વાદર બંદર પણ આ પ્રાંતમાં છે અને ચીને અહીં મોટા પાયે રોકાણ કર્યું છે.
પાકિસ્તાની સેના પર સતત હુમલા
બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી, બલૂચિસ્તાન લિબરેશન ફ્રન્ટ અને અન્ય બલૂચ સંગઠનો દ્વારા પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળો પર હુમલાના અહેવાલો છે. આ સંગઠનોએ ઘણા વિસ્તારોમાં સેનાના કાફલા, ચોકીઓ અને ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો છે.
બળવાખોર સંગઠનોની રણનીતિમાં સુરક્ષા દળોની જગ્યાઓ પર ઓચિંતો હુમલો અને અચાનક હુમલાનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આત્મઘાતી હુમલાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આ હુમલાઓને કારણે પાકિસ્તાન સરકાર માટે બલૂચિસ્તાનના ઘણા વિસ્તારોમાં સુરક્ષા જાળવવી એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
ગ્વાદર અને માઈનિંગ પ્રોજેક્ટ પણ નિશાન પર
બલૂચ બળવાખોરોની નજર માત્ર સેના અને પોલીસ પર નથી. ગ્વાદરની આસપાસના વિસ્તારો ઉપરાંત ખાણકામ અને અન્ય મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પણ તેમના નિશાને છે.
રેકો ડિક જેવા મોટા ખનિજ પ્રોજેક્ટ્સને લઈને પણ સુરક્ષાની ચિંતા વધી છે. બલૂચિસ્તાનમાં તાંબુ, સોનું, કોલસો અને કુદરતી ગેસ જેવા કુદરતી સંસાધનોનો મોટો ભંડાર છે. પાકિસ્તાન અને ચીન બંનેને આ સંસાધનોમાં ભારે રસ છે.
બળવાખોર સંગઠનો આ પ્રોજેક્ટ્સને બલૂચિસ્તાનના સંસાધનોના ઉપયોગ સાથે જોડીને વિરોધ કરી રહ્યાં છે.
ક્વેટા-તફ્તાન રોડને લઈને પણ તણાવ
બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મીએ ક્વેટા-તફતાન માર્ગ પર આર્થિક દબાણ બનાવવાનો દાવો કર્યો છે. આ માર્ગ પરથી માલસામાન અને વાહનોની અવરજવર થાય છે.
જો મુખ્ય માર્ગ પર લાંબા સમય સુધી ટ્રાફિક પ્રભાવિત થાય છે, તો તેની સીધી અસર વેપાર અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે. ખાણકામ અને વ્યવસાય સંબંધિત કામ પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
શું 85 ટકા વિસ્તાર બળવાખોરો દ્વારા નિયંત્રિત છે?
બલૂચ સંગઠનો વિવિધ વિસ્તારોમાં પોતાની પકડ વધારવાના દાવા કરી રહ્યા છે. બલૂચિસ્તાન લિબરેશન ફ્રન્ટે ખુઝદાર, તુર્બત અને દાલબંદિન સહિત અનેક સ્થળોએ પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળો પર હુમલાનો દાવો કર્યો છે.
સંગઠને એમ પણ કહ્યું છે કે મોટી સંખ્યામાં સુરક્ષાકર્મીઓ માર્યા ગયા છે. કેટલાક દાવાઓમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે બલૂચિસ્તાનના લગભગ 85 ટકા પર પાકિસ્તાન સરકારનું નિયંત્રણ નથી.
જો કે, આ આંકડાઓ અને વિસ્તાર પર નિયંત્રણ સંબંધિત દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવામાં આવી નથી. તેથી, આને માત્ર બળવાખોર સંગઠનોના દાવા તરીકે જોવું જોઈએ.
CPEC પર પણ દબાણ વધી શકે છે
બલૂચિસ્તાનમાં વધી રહેલી હિંસા ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોરને અસર કરી શકે છે. બલૂચિસ્તાનમાં CPEC હેઠળ ઘણા મોટા પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યા છે અને ગ્વાદર પોર્ટ તેનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
CPEC પાકિસ્તાનને ચીનના શિનજિયાંગ ક્ષેત્ર સાથે જોડતો મોટો આર્થિક પ્રોજેક્ટ છે. આ અંતર્ગત ચીને પાકિસ્તાનમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે.
જો બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષાની સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ખરાબ રહેશે તો બાંધકામ, માલસામાનની અવરજવર અને રોકાણને અસર થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે બલૂચિસ્તાનમાં વધી રહેલી હિંસા પાકિસ્તાનની સાથે સાથે ચીન માટે પણ મોટી ચિંતા બની શકે છે.
પાકિસ્તાન સામે મોટો પડકાર
બલૂચિસ્તાનમાં બળવાખોર સંગઠનોની ગતિવિધિઓ પાકિસ્તાન માટે લાંબા સમયથી પડકાર બની રહી છે. હવે જો હુમલા વધુ વિસ્તારોમાં ફેલાશે તો સરકારને માત્ર સુરક્ષા મોરચે જ નહીં પરંતુ આર્થિક મોરચે પણ વધતી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
