અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધવિરામનું ‘કેટલીય વખત’ ઉલ્લંઘન કરવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે. વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે નવી શાંતિ વાટાઘાટોની સમયમર્યાદા બુધવારે કોઈ નક્કર પરિણામો વિના સમાપ્ત થવાની છે તે જ રીતે આ આરોપે બંને દેશો વચ્ચે તણાવમાં વધારો કર્યો છે. ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરતાં કહ્યું કે ઈરાને અસ્થાયી યુદ્ધવિરામનું વારંવાર ઉલ્લંઘન કર્યું છે જેણે અઠવાડિયાની દુશ્મનાવટને અટકાવી હતી. તેમનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યુદ્ધવિરામનો સમયગાળો પૂરો થવા જઈ રહ્યો છે અને બંને પક્ષો વચ્ચે નવી વાતચીત શરૂ કરવા અંગે હજુ સુધી કોઈ ઔપચારિક જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
પાકિસ્તાનમાં મંત્રણાની શક્યતા?
અનિશ્ચિતતા વચ્ચે અમેરિકાએ ઈરાન સાથે મંત્રણા આગળ ધપાવવા માટે પાકિસ્તાન પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. ઈરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ એવો પણ સંકેત આપ્યો છે કે તેહરાન વાટાઘાટોમાં સામેલ થવાનું વિચારી રહ્યું છે, જોકે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. પાકિસ્તાની સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બુધવારે ઇસ્લામાબાદમાં ફરી મંત્રણા શરૂ થવાની સંભાવના વધી રહી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું કે અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ આ વાટાઘાટોમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરી શકે છે. જો કોઈ સમજૂતી થઈ હોય, તો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પોતે વ્યક્તિગત રીતે અથવા વર્ચ્યુઅલ રીતે વાટાઘાટોમાં હાજરી આપી શકે છે.
ઈરાન શા માટે ખચકાટ બતાવી રહ્યું છે?
લગભગ દસ દિવસ પહેલા યોજાયેલી મંત્રણાનો પ્રથમ રાઉન્ડ અનિર્ણિત રહ્યો હતો. તે પછી, અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી નહીં હટાવવાનો નિર્ણય લીધો અને ઈરાની કાર્ગો જહાજ જપ્ત કર્યા પછી તેહરાને વાતચીતના બીજા રાઉન્ડની શક્યતાને નકારી કાઢી હતી. ઈરાનના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે તેહરાન વાટાઘાટોમાં ભાગ લેવા માટે સકારાત્મક રીતે જોઈ રહ્યું છે, પરંતુ ઘણી શરતો હજુ પણ અકબંધ છે. તેમાં યુરેનિયમને સમૃદ્ધ કરવાના ઈરાનના અધિકારને માન્યતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે. તેહરાન વોશિંગ્ટન પ્રત્યે ઊંડો અવિશ્વાસ ધરાવે છે, ખાસ કરીને યુ.એસ. દ્વારા પાછલા વર્ષમાં મંત્રણા દરમિયાન બે વખત લશ્કરી કાર્યવાહી શરૂ કર્યા પછી.
ટ્રમ્પનું બેવડું વલણ
તે જ સમયે, ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ઈરાન ‘વાટાઘાટો કરવા જઈ રહ્યું છે’ અને ન્યાયી સમજૂતીની આશા વ્યક્ત કરી છે, જે ઈરાનને દેશને પુનઃનિર્માણ કરવાની તક આપી શકે છે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી પણ આપી હતી કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયારો વિકસાવવા માટે કોઈ માધ્યમ આપી શકાય નહીં. વોશિંગ્ટન ઇરાનને તેના ઉચ્ચ સંવર્ધિત યુરેનિયમના સંગ્રહને સંપૂર્ણપણે સોંપવાની માંગ કરી રહ્યું છે, જેને લશ્કરી ઉપયોગ માટે વધુ શુદ્ધ કરી શકાય છે.
બીજી તરફ, વ્હાઇટ હાઉસની પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે કહ્યું કે સમજૂતી થવાની ખૂબ નજીક છે. તેણે આ માટે તાજેતરના સૈન્ય દબાણ અને ટ્રમ્પના રાજદ્વારી અભિગમને જવાબદાર ગણાવ્યો હતો. લેવિટે ચેતવણી પણ આપી હતી કે જો મુત્સદ્દીગીરી નિષ્ફળ જાય, તો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પાસે હજુ પણ “અન્ય ઘણા વિકલ્પો” છે.
