અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક મહિનાથી વધુ ચાલેલા યુદ્ધમાં અમેરિકાએ તેહરાન પર ખૂબ બોમ્બમારો કર્યો હતો. જ્યાં એક તરફ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે મિસાઈલ છોડીને ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અલી ખમેની સહિત અનેક ટોચના નેતાઓને મારી નાખ્યા તો બીજી તરફ ઈરાનના અનેક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ યુદ્ધમાં નષ્ટ થઈ ગયા. પરંતુ આ બધું હોવા છતાં, ઈરાને હજી પણ પીછેહઠ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને તે કરાર માટે પણ સંમત નથી. આવી સ્થિતિમાં ઘણા નિષ્ણાતો યુદ્ધને અમેરિકા માટે આંચકો માની રહ્યા છે. હવે અમેરિકા ઈરાનને વશ કરવા માટે નવી રણનીતિ બનાવી રહ્યું છે.
બોમ્બમારો કરવાને બદલે તેના પર દબાણ લાવી ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને ઝુકાવવાની યોજના છે. અમેરિકાના નાણાપ્રધાને પણ હાલમાં જ આનો સંકેત આપ્યો છે. નાણામંત્રી સ્કોટ બેસન્ટે બુધવારે વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા કહ્યું કે અમેરિકા ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવા જઈ રહ્યું છે. તેણે તેને ‘બોમ્બ વિસ્ફોટ સમાન હુમલો’ ગણાવ્યો હતો.
શું છે યોજના?
આ યોજના હેઠળ અમેરિકા તે દેશો અને કંપનીઓ સામે પણ કાર્યવાહી કરી શકે છે જે ઈરાન સાથે વેપાર કરી રહ્યા છે. તેમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત જેવા સહયોગી અને ચીન જેવા હરીફ દેશો પણ સામેલ થઈ શકે છે. બેસન્ટે કહ્યું, “અમે કંપનીઓ અને દેશોને સ્પષ્ટપણે કહી દીધું છે કે જો તમે ઈરાની તેલ ખરીદી રહ્યા છો અથવા તમારી બેંકોમાં ઈરાનીના નાણા છે, તો અમે તમારી સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરીશું. આ પગલાની આર્થિક અસર સૈન્ય કાર્યવાહીની સમકક્ષ થશે.”
ઘણા દેશોમાં ચેતવણી મોકલવામાં આવી છે
આના એક દિવસ પહેલા અમેરિકાએ ચીન, હોંગકોંગ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને ઓમાન જેવા દેશોની બેંકોને પત્ર મોકલીને ચેતવણી આપી હતી કે જો તેઓ ઈરાન સાથે સંબંધિત લેવડદેવડ ચાલુ રાખશે તો તેમના પર પ્રતિબંધો પણ લાદવામાં આવી શકે છે. અમેરિકી વહીવટીતંત્રનું માનવું છે કે આ પ્રકારનું આર્થિક દબાણ ઈરાનને તેની પરમાણુ નીતિ સાથે સમાધાન કરવા દબાણ કરી શકે છે. જો કે, એવું પણ માનવામાં આવે છે કે જો ઈરાન તેના સમર્થકોને ચૂકવણી કરવામાં અસમર્થ છે, તો તેના પર વાતચીત માટે આવવાનું દબાણ વધશે.
