મુંબઈ જ્યારે આજની પેઢી સાયરા બાનુનું નામ સાંભળે છે ત્યારે તેમની સામે એક સુંદર, આકર્ષક અને પ્રતિભાશાળી અભિનેત્રીની છબી ઉભરી આવે છે. સાયરા બાનુનો આ ઝળહળતો વારસો જે મહિલા પાસેથી આવ્યો, તે પોતે પોતાના સમયની સૌથી મોટી સ્ટાર હતી. અમે વાત કરી રહ્યા છીએ સાયરા બાનુની માતા નસીમ બાનુની. હિન્દી સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં જ્યારે મહિલાઓ માટે ફિલ્મોમાં કામ કરવું સહેલું નહોતું ત્યારે નસીમ બાનોએ પોતાની સુંદરતા અને જોરદાર અભિનયના આધારે એક અલગ ઓળખ ઊભી કરી હતી. તેણીને તે સમયની ‘બ્યુટી ક્વીન’ કહેવામાં આવતી હતી અને તેની ગણતરી હિન્દી સિનેમાની શરૂઆતની મહિલા સુપરસ્ટાર્સમાં થાય છે. 4 જુલાઈ 1916ના રોજ જન્મેલી નસીમ બાનોનું બાળપણ ખૂબ જ શાહી વાતાવરણમાં વીત્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે તે શાળાએ જવા માટે પાલખીનો ઉપયોગ કરતી હતી. પરિવારે તેને પડદા પાછળ રાખ્યો કારણ કે તેની સુંદરતાની ખૂબ ચર્ચા હતી અને પરિવાર તેને લોકોની નજરથી દૂર રાખવા માંગતો હતો. તેનું સાચું નામ રોશન આરા બેગમ હતું અને તેનો ઉછેર એક પ્રતિષ્ઠિત પરિવારમાં થયો હતો. તેની માતા ઇચ્છતી હતી કે તે ડૉક્ટર બને, પરંતુ ભાગ્યએ તેના માટે કંઈક બીજું જ નક્કી કર્યું હતું. ફિલ્મો સાથે તેમનું જોડાણ પણ એક રસપ્રદ સંયોગથી થયું. એકવાર શાળાની રજાઓમાં તે તેની માતા સાથે ફિલ્મ ‘સિલ્વર કિંગ’નું શૂટિંગ જોવા ગઈ હતી. કેમેરા, સેટ અને એક્ટર્સની દુનિયાએ તેને એટલી પ્રભાવિત કરી કે તેણે તરત જ અભિનેત્રી બનવાનું નક્કી કરી લીધું.
જોકે, પરિવાર તેના નિર્ણયની વિરુદ્ધ હતો. તે સમયે, ફિલ્મ ઉદ્યોગને સન્માનજનક વ્યવસાય માનવામાં આવતો ન હતો, તેથી તેની માતા ઇચ્છતી ન હતી કે તેની પુત્રી ફિલ્મોમાં જાય. આ દરમિયાન પ્રખ્યાત ફિલ્મ નિર્માતા સોહરાબ મોદીએ નસીમ બાનોને તેમની ફિલ્મ ‘હેમ્લેટ’ માટે સાઈન કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, પરંતુ તેની માતાએ તેનો અસ્વીકાર કર્યો હતો. નસીમ બાનો પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહી. એવું કહેવાય છે કે તેણે ભૂખ હડતાળ પણ કરી હતી. આખરે તેની માતા સંમત થઈ, પરંતુ તેણે શરત રાખી કે તે શાળાની રજાઓમાં જ શૂટિંગ કરશે.
1935માં રિલીઝ થયેલી ‘હેમલેટ’એ નસીમ બાનોનું જીવન બદલી નાખ્યું. આ ફિલ્મ સફળ રહી અને તેની સુંદરતા અને અભિનયની વધુ ચર્ચા થઈ. થિયેટરમાંથી બહાર નીકળ્યા પછી પ્રેક્ષકો તેમના જોરદાર વખાણ કરતા હતા. આ પછી તેની પાસે ફિલ્મની ઓફરોનો ભરાવો થયો. ધીમે ધીમે તેણે પોતાનો અભ્યાસ છોડી દીધો અને સંપૂર્ણ રીતે ફિલ્મોને પોતાનું કરિયર બનાવી લીધું.
આ પછી તેણે ‘પુકાર’, ‘તલાક’, ‘મીઠા જહર’, ‘ચાંદની રાત’ સહિત ઘણી સફળ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. તેણીની લોકપ્રિયતા સતત વધતી રહી અને તેણીની ગણતરી તેના સમયની મહાન અભિનેત્રીઓમાં થતી હતી. એવા સમયે જ્યારે ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં પુરૂષ કલાકારોનો દબદબો હતો, ત્યારે નસીમ બાનોએ પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી અને દર્શકોના દિલ પર રાજ કર્યું.
નસીમ બાનોનું અંગત જીવન પણ ઘણું રસપ્રદ હતું. તેણે એહસાન ઉલ હક સાથે લગ્ન કર્યા અને બંનેએ ઘણી ફિલ્મોમાં સાથે કામ કર્યું. પાછળથી તેમની પુત્રી સાયરા બાનુનો જન્મ થયો, જેણે પાછળથી હિન્દી સિનેમાની સફળ અભિનેત્રીઓમાં પોતાની ઓળખ બનાવી. કહેવાય છે કે નસીમ બાનોએ પોતાની દીકરીના કરિયર અને ઉછેર પર પૂરેપૂરું ધ્યાન આપવા માટે ધીરે-ધીરે ફિલ્મોથી દૂરી લીધી હતી.
1950 ના દાયકાના મધ્ય સુધીમાં તેણે અભિનય છોડી દીધો હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ પછી તેણે પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન સાયરા બાનુના ઉછેર અને તેની કારકિર્દી પર સમર્પિત કર્યું. બાદમાં તે ફેશન ડિઝાઈનીંગના ક્ષેત્રમાં પણ સક્રિય હતી અને ઘણી ફિલ્મો માટે કોસ્ચ્યુમ ડીઝાઈન કરી હતી.
દેશના ભાગલા પછી તેમનો પરિવાર પણ વેરવિખેર થઈ ગયો. તેમના પતિ પાકિસ્તાન ગયા, જ્યારે નસીમ બાનો તેમની પુત્રી સાથે ભારતમાં રહી. તેમના જીવનના અંતિમ વર્ષોમાં પણ તેઓ સાદગી અને ગૌરવ સાથે જીવન જીવતા હતા. 18 જૂન 2002ના રોજ મુંબઈમાં તેમનું અવસાન થયું.
–IANS
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
