વોશિંગ્ટન: આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાનને મોટી રાહત મળી છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડે પાકિસ્તાન માટે $1.2 બિલિયન બેલઆઉટ ફંડની મંજૂરીની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશ મોંઘવારી, ઉર્જા સંકટ અને નબળી આર્થિક સ્થિતિ સામે ઝઝૂમી રહ્યો છે.
પાકિસ્તાનમાં મોંઘવારી દર 22 ટકાથી ઉપર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ઘણા વિસ્તારોમાં વીજળીનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. તેલ અને ગેસની અછતને કારણે પણ દેશના અર્થતંત્ર પર ભારે દબાણ આવ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં IMF તરફથી મળેલું આ ફંડ પાકિસ્તાન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સ્ટાફ લેવલનો કરાર અગાઉ થયો હતો
ગયા મહિને, પાકિસ્તાન અને IMF વચ્ચે આશરે $1.2 બિલિયનની છૂટ માટે સ્ટાફ-લેવલ એગ્રીમેન્ટ (SLA) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર બે મુખ્ય મિકેનિઝમ્સ હેઠળ કરવામાં આવ્યો હતો – એક્સ્ટેન્ડેડ ફંડ ફેસિલિટી (EFF) અને રિસિલિયન્સ એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી ફેસિલિટી (RSF).
IMF એ 28 માર્ચ, 2026 ના રોજ માહિતી આપી હતી કે બંને પ્રોગ્રામ હેઠળ સમીક્ષા પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, ત્યારબાદ ભંડોળ છોડવાનો માર્ગ સાફ થઈ ગયો છે.
$7 બિલિયન પેકેજનો ભાગ
$1.2 બિલિયનની આ રકમ પાકિસ્તાન માટે પહેલાથી જ મંજૂર $7 બિલિયન બેલઆઉટ પેકેજનો એક ભાગ છે. આ પેકેજ અલગ-અલગ હપ્તાઓમાં રિલીઝ થવાનું છે અને તેના માટે પાકિસ્તાને IMFની શરતોનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
IMF શરતો અને સુધારાઓ
IMFએ પાકિસ્તાન પાસેથી અનેક આર્થિક સુધારાની માંગણી કરી હતી. તેમાં ટેક્સ બેઝ વધારવાનો સમાવેશ થાય છે, ખાસ કરીને કૃષિ, આઇટી અને રિટેલ સેક્ટરને ટેક્સ નેટ હેઠળ લાવવાનો. આ ઉપરાંત ઉર્જા ક્ષેત્રને સુધારવા અને રાજકોષીય સંતુલન જાળવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
આ સ્થિતિઓને કારણે પાકિસ્તાનને વીજળીના દરો વધારવા જેવા મુશ્કેલ નિર્ણયો લેવા પડ્યા છે, જેની અસર સામાન્ય જનતા પર પડી છે.
લાંબી વાતચીત
આઈએમએફનું પ્રતિનિધિમંડળ ફેબ્રુઆરીના અંતમાં અને માર્ચની શરૂઆતમાં કરાચી અને ઈસ્લામાબાદ ગયું હતું, જ્યાં પાકિસ્તાની અધિકારીઓ સાથે વાતચીત થઈ હતી. જો કે, તે સમયે કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ શકી ન હતી અને બાદમાં વર્ચ્યુઅલ માધ્યમથી વાટાઘાટો ચાલુ રહી હતી.
આખરે બંને પક્ષો વચ્ચે સમજૂતી થઈ હતી, જેના પછી હવે ફંડ રિલીઝ કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી છે.
અન્ય આર્થિક મદદ પણ મળી
પાકિસ્તાનને તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયા પાસેથી 2 અબજ ડોલરની આર્થિક સહાય પણ મળી છે. પાકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંક અનુસાર, આ રકમ તેના ખાતામાં જમા કરવામાં આવી છે, જેના કારણે વિદેશી મુદ્રા ભંડારને થોડી મજબૂતી મળી છે.
શા માટે અમેરિકાની ભૂમિકા મહત્વની છે?
IMFમાં અમેરિકાનો પ્રભાવ ઘણો વધારે છે. તેની પાસે લગભગ 16.5% વોટિંગ શેર છે અને ઘણા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં તેનું વલણ નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે પાકિસ્તાનને મળી રહેલા આ ફંડ પાછળ અમેરિકન સપોર્ટને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે અમેરિકા પણ IMF દ્વારા તેના વ્યૂહાત્મક હિતોને અનુસરે છે, જોકે સત્તાવાર રીતે ભંડોળના નિર્ણયો માત્ર આર્થિક માપદંડોના આધારે લેવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો- પુણેમાં એરફોર્સ ફાઇટર જેટનું હાર્ડ લેન્ડિંગ, રનવે અસ્થાયી રૂપે બંધ, 91 ફ્લાઇટ્સ રદ.
