નેબો-યુએમ રડાર ભારત: ભારત અત્યારે ફાઈટર પ્લેનની અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ ચીન અને પાકિસ્તાન સતત પોતાની વાયુસેનાને મજબૂત કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા લોકોના મનમાં સવાલ એ છે કે શું ભારતની સુરક્ષા નબળી પડી રહી છે? જવાબ છે- ના.
હકીકતમાં, આજનું યુદ્ધ એકલા ફાઇટર જેટ દ્વારા જીતવામાં આવતું નથી. આધુનિક યુદ્ધમાં મિસાઈલ, હવાઈ સંરક્ષણ અને અદ્યતન રડાર સિસ્ટમ્સ પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતે આ દિશામાં એક મોટું પગલું ભર્યું છે.
રશિયાએ ભારતને અદ્યતન રડાર સિસ્ટમ આપી
તાજેતરમાં બહાર આવેલી માહિતી અનુસાર, ભારત પાસે હવે રશિયાનું નેબો-યુએમ વીએચએફ રડાર છે. તેની ગણતરી વિશ્વની સૌથી આધુનિક રડાર સિસ્ટમમાં થાય છે. તેની ખાસ વાત એ છે કે તે પાંચમી પેઢીના સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટને પણ શોધી શકે છે.
આ રડાર સિસ્ટમ તાજેતરમાં વાયુ શક્તિ-2026 કવાયત દરમિયાન જોવા મળી હતી. જો કે, ભારત સરકાર અને એરફોર્સે તેની ખરીદી, કિંમત, સંખ્યા અથવા જમાવટ અંગે કોઈ સત્તાવાર માહિતી શેર કરી નથી.
નેબો-યુએમ રડારની સૌથી મોટી તાકાત
આ રડાર સામાન્ય રડારથી અલગ ટેક્નોલોજી પર કામ કરે છે. તે VHF (વેરી હાઈ ફ્રીક્વન્સી) બેન્ડનો ઉપયોગ કરે છે. સામાન્ય રીતે, સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ એવી રીતે બનાવવામાં આવે છે કે તે સામાન્ય રડારથી બચી શકે. પરંતુ નેબો-યુએમમાંથી નીકળતી રેડિયો તરંગો સ્ટીલ્થ એરક્રાફ્ટની સપાટીને અલગ રીતે અસર કરે છે.
જેના કારણે આવા એરક્રાફ્ટને પણ રડાર દ્વારા પકડી શકાય છે. આ સિસ્ટમ તેના ટાર્ગેટની 3D પિક્ચર પણ તૈયાર કરી શકે છે, જેનાથી દુશ્મનના એરક્રાફ્ટને ઓળખવામાં સરળતા રહે છે.
ચીનના સ્ટીલ્થ જેટ પર નજર રહેશે
ચીન પાસે પહેલાથી જ J-20 સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ છે અને તે J-35 પણ તૈયાર કરી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર ચીન ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાનને પણ J-20 આપવાનું વિચારી રહ્યું છે. ભારત પાસે હાલમાં સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ નથી.
ભારતીય વાયુસેનાનું સૌથી આધુનિક એરક્રાફ્ટ રાફેલ છે, જેને 4.5 જનરેશનનું ફાઈટર જેટ માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં નેબો-યુએમ રડાર ચીન અને પાકિસ્તાનના સંભવિત સ્ટીલ્થ એરક્રાફ્ટ પર નજર રાખવામાં ભારતને મોટી મદદ કરી શકે છે.
ભારત પહેલાથી જ મજબૂત હથિયારોથી સજ્જ છે
ફાઈટર જેટની સંખ્યા ભલે ઓછી હોય, પરંતુ ભારત પાસે ઘણી આધુનિક ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે. જેમાં બ્રહ્મોસ મિસાઈલ, S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, આકાશ મિસાઈલ, પિનાકા રોકેટ સિસ્ટમ અને અગ્નિ, પૃથ્વી અને નાગ જેવી ઘણી મિસાઈલોનો સમાવેશ થાય છે. આ જ કારણ છે કે ભારત પોતાની સુરક્ષાને સતત મજબૂત કરી રહ્યું છે.
શું Su-57 ડીલનો માર્ગ ખુલશે?
રશિયા અને ભારત લાંબા સમયથી સંરક્ષણ ભાગીદારો છે. આવી સ્થિતિમાં, એવું માનવામાં આવે છે કે નેબો-યુએમ રડારનો પુરવઠો બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોનો એક ભાગ છે. કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ભારત અને રશિયા વચ્ચે પાંચમી પેઢીના Su-57 ફાઈટર જેટને લઈને પણ વાતચીત ચાલી રહી છે. જો કે, ભારત સરકાર દ્વારા આ અંગે કોઈ સત્તાવાર સમર્થન આપવામાં આવ્યું નથી.
જો ભવિષ્યમાં આ ડીલ થાય છે તો ભારતીય વાયુસેનાની તાકાતમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે. હાલમાં, એ નિશ્ચિત છે કે નેબો-યુએમ રડાર ભારતની હવાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત કરશે અને સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ જેવા મોટા જોખમોનો સામનો કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
આ પણ વાંચો- 8મું પગાર પંચ: ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને 5-સદસ્ય પરિવારના ફોર્મ્યુલા સાથે પગાર કેવી રીતે વધશે? બધું જાણો
