અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તાજેતરના યુદ્ધ બાદથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ તણાવના કેન્દ્રમાં છે. પહેલા ઈરાને દુનિયાના આ મોટા દરિયાઈ માર્ગ પરથી જહાજોની અવરજવર પર રોક લગાવી દીધી હતી અને હવે અમેરિકાએ પણ અહીં નાકાબંધી શરૂ કરી દીધી છે. બંને દેશો હોર્મુઝ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે વિશ્વભરમાં ઈંધણના પુરવઠાને લઈને ચિંતા વધી ગઈ છે. જોકે, હવે ઈરાનનું વલણ બદલાઈ ગયું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. અહેવાલ છે કે ઈરાને આ માર્ગને લઈને અમેરિકાને એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેના હેઠળ તે હોર્મુઝમાંથી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે પસાર કરવાની મંજૂરી આપી શકે છે.
ઈરાને સંકેત આપ્યો છે કે તે ઓમાનના દરિયાકાંઠે જહાજોને સુરક્ષિત કરી શકે છે. ઈરાનનો આ પ્રસ્તાવ અમેરિકા સાથે ચાલી રહેલી વાતચીતનો એક ભાગ હોવાનું કહેવાય છે. રોયટર્સે તેહરાન સાથે સંબંધિત એક સ્ત્રોતને ટાંકીને તેના એક અહેવાલમાં આ માહિતી આપી છે.
શું છે દરખાસ્ત?
“જો કોઈ સમજૂતી થાય છે, તો ઈરાન ઓમાનના જહાજોને કોઈપણ હુમલાના ભય વિના પસાર થવાની મંજૂરી આપવાનું વિચારી શકે છે,” સૂત્રએ જણાવ્યું હતું. છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહમાં વધેલા તણાવ બાદ આ વલણમાં સંભવિત ફેરફાર માનવામાં આવી રહ્યો છે. જો કે ઈરાને આ પ્રસ્તાવ પૂરો કરતા પહેલા કેટલીક શરતો પણ મૂકી છે. “આ દરખાસ્ત અમેરિકા તેહરાનની માંગણીઓ સ્વીકારવા તૈયાર છે કે કેમ તેના પર નિર્ભર છે,” સૂત્રએ જણાવ્યું હતું. હાલમાં આ અંગે અમેરિકન પ્રશાસન તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા આવી નથી.
ઘણા પ્રશ્નો રહે છે
ઈરાનના આ પ્રસ્તાવ પહેલા ઘણા સવાલોના જવાબ મળવાના બાકી છે. તે સ્પષ્ટ નથી કે ઈરાન દરિયામાં ખાણો હટાવશે કે નહીં. તે પણ અસ્પષ્ટ છે કે શું તમામ જહાજો, ઇઝરાયેલના જહાજોને પણ આ માર્ગ પરથી પસાર થવા દેવામાં આવશે કે કેમ. બંન્ને તરફથી બોલાચાલી પણ ચાલુ છે. યુએસ નેવીએ બુધવારે ઈરાન પર નાકાબંધી લાગુ કરવા માટે બળનો ઉપયોગ કરવાની ચેતવણી આપી હતી. સાથે જ ઈરાને એમ પણ કહ્યું છે કે તે પોતાની સંપ્રભુતાનું ઉલ્લંઘન સહન નહીં કરે.
