નવી દિલ્હી . ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ શનિવારે જણાવ્યું હતું કે અધિકૃત ડીલર બેંકોએ 21 ઓગસ્ટ સુધી કેન્દ્રીય બેંકની વિશેષ સ્વેપ સુવિધા હેઠળ કુલ $ 72.848 બિલિયન એકત્ર કર્યા છે, જેમાં સૌથી મોટો ફાળો વિદેશી ચલણ બિન-નિવાસી (બેંક) થાપણો FCNR (B) નો હતો, જેના દ્વારા $ 65.397 બિલિયન એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. RBI અનુસાર, સેન્ટ્રલ બેંકની સ્પેશિયલ સ્વેપ ફેસિલિટી હેઠળ એક્સટર્નલ કોમર્શિયલ બોરોઇંગ્સ (ECB) અને ફોરેન કરન્સી બોરોઇંગ્સ (OFCB) દ્વારા $7.451 બિલિયનનું વધારાનું વિદેશી હૂંડિયામણ પણ પ્રાપ્ત થયું છે. FCNR(B) થાપણો, ECBs અને OFCBsમાંથી આવતા રોકાણો માટે કેન્દ્રીય બેંકે 8 જૂન, 2026ના રોજ ખાસ યુએસ ડોલર-રૂપિયા સ્વેપ સુવિધા શરૂ કરી હતી. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય રૂપિયા પર દબાણ ઘટાડવાનો અને દેશમાં વિદેશી હૂંડિયામણનો પ્રવાહ વધારવાનો હતો.
આરબીઆઈએ જણાવ્યું કે અગાઉ જાહેર કરાયેલા શેડ્યૂલ મુજબ, FCNR (B) ડિપોઝિટ સ્કીમ 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી ખુલ્લી રહેશે, જ્યારે ECB અને OFCB માટે આ સુવિધા 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે.
આ મોટો ફોરેક્સ પ્રવાહ એવા સમયે આવે છે જ્યારે ભારતીય બેંકોએ FCNR(B) થાપણોને આકર્ષવા માટે વ્યાજ દરોમાં વધારો કર્યો છે. આરબીઆઈએ હાલમાં જ આ યોજનાની છેલ્લી તારીખ 30 સપ્ટેમ્બરથી ઘટાડીને 31 ઓગસ્ટ કરી હતી. કેન્દ્રીય બેંકે કહ્યું હતું કે આ યોજનાને અપેક્ષા કરતા વધુ સારો પ્રતિસાદ મળ્યો છે અને વિદેશી હૂંડિયામણ એકત્ર કરવાનો લક્ષ્યાંક ઝડપથી હાંસલ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
SBI રિસર્ચ દ્વારા આ અઠવાડિયે બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે FCNR(B) યોજના હેઠળ ડોલર એકત્ર કરવાનો લક્ષ્યાંક કદાચ પહેલાથી જ પ્રાપ્ત થઈ ગયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ઓગસ્ટના બાકીના દિવસોમાં 25 થી 30 બિલિયન ડોલરના વધારાના પ્રવાહની સંભાવના છે, જે કુલ કલેક્શનને લગભગ $85 બિલિયન સુધી લઈ જશે.
અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે સ્વેપ સુવિધાનો ખર્ચ કોઈ મોટો અવરોધ નથી. SBI રિસર્ચના અંદાજ મુજબ, યોજનાનો કુલ ખર્ચ આશરે $10.5 બિલિયન અથવા કુલ ભંડોળના લગભગ 15 ટકા હોઈ શકે છે. જો કે, આને ભારતના વિશાળ વિદેશી મુદ્રા ભંડારના સંદર્ભમાં જોવું જોઈએ.
આ દરમિયાન દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં પણ ઝડપથી વધારો થયો છે. શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા આરબીઆઈના ડેટા અનુસાર, 14 ઓગસ્ટના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં વિદેશી મુદ્રા ભંડાર $9.905 બિલિયન વધીને $716.90 બિલિયન થઈ ગયું છે. આના એક સપ્તાહ પહેલા પણ, અનામતમાં $14.1 બિલિયનનો જંગી વધારો નોંધવામાં આવ્યો હતો અને આ વર્તમાન નાણાકીય વર્ષનું સર્વોચ્ચ સ્તર હતું.
FCNR(B) યોજના હેઠળ મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી હૂંડિયામણના પ્રવાહે માત્ર રૂપિયાને જ ટેકો આપ્યો નથી પરંતુ ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતને પણ મજબૂત બનાવ્યું છે. તેનાથી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને બાહ્ય આંચકાઓનો સામનો કરવાની દેશની ક્ષમતામાં વધુ સુધારો થયો છે.
–IANS
આ પણ વાંચો – અખબાર પહેલા તમારા રાજ્ય/શહેરના સમાચાર વાંચવા માટે ક્લિક કરો.
