ભારતીય સેના પ્રમુખ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીનું નિવેદન શાક્સગામ ઘાટી પર ચીનના દાવા વચ્ચે આવ્યું છે. જનરલ દ્વિવેદીએ કહ્યું કે જ્યાં સુધી શક્સગામ ખીણનો સંબંધ છે, ભારત પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચે 1963ના કરારને ગેરકાયદે માને છે. આવી સ્થિતિમાં, અમે શાક્સગામ ખીણમાં કોઈપણ પ્રકારની પ્રવૃત્તિને સ્વીકારતા નથી. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આ અંગે પહેલા જ નિવેદન જારી કર્યું છે. જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીએ વધુમાં કહ્યું કે અમે ચીનમાં જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનને સ્વીકારતા નથી. અમે શાક્સગામ ખીણમાં ચીન અને પાકિસ્તાનની કોઈપણ ગતિવિધિને ગેરકાયદે ગણીશું.
શું કહ્યું વિદેશ મંત્રાલયે
નોંધનીય છે કે ભારતે શુક્રવારે શાક્સગામ ઘાટી પર ચીનના દાવાને લઈને ચીનના વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સની ટીકા કરી હતી. ભારતે કહ્યું કે તે ભારતીય ક્ષેત્ર હોવાથી તે તેના હિતોની રક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવાનો અધિકાર અનામત રાખે છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું કે શક્સગામ વેલી ભારતીય ક્ષેત્ર છે. અમે 1963માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ કહેવાતા ચાઇના-પાકિસ્તાન સરહદ કરારને ક્યારેય માન્યતા આપી નથી. અમે સતત કહ્યું છે કે આ કરાર ગેરકાયદે અને અમાન્ય છે. નોંધનીય છે કે 1963માં પાકિસ્તાને શાક્સગામ ખીણમાં સ્થિત ભારતીય વિસ્તારનો 5,180 ચોરસ કિલોમીટર ગેરકાયદેસર રીતે ચીનને સોંપી દીધો હતો, જે તે વિસ્તારોનો ભાગ હતો કે જેના પર પાકિસ્તાને ગેરકાયદેસર રીતે કબજો કર્યો હતો.
ચીને ફરી એકવાર દાવો કર્યો છે
તે જ સમયે, ચીને સોમવારે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (પીઓકે) માં શક્સગામ ખીણ પર પોતાનો દાવો પુનરાવર્તિત કરતા કહ્યું કે આ વિસ્તાર ચીનનો છે અને ચીનને તેના વિસ્તારમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નિંગે જણાવ્યું હતું કે ચીન અને પાકિસ્તાને 1960ના દાયકામાં સીમા સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા અને બંને દેશો વચ્ચે સરહદનું સમાધાન કર્યું હતું, જે સાર્વભૌમ દેશો તરીકે ચીન અને પાકિસ્તાનનો અધિકાર છે. તેમણે કહ્યું કે ચીન-પાકિસ્તાન સરહદ સમજૂતી અને ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) કાશ્મીર પર બેઈજિંગની સ્થિતિને અસર કરતા નથી, જે યથાવત છે.
શું છે વિવાદ
શક્સગામ વેલી, અથવા ટ્રાન્સ કારાકોરમ ટ્રેક્ટ, પીઓકેના હુન્ઝા-ગિલગિટ ક્ષેત્રનો એક ભાગ છે અને પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના ભારતીય પ્રદેશ છે. તે ઉત્તરમાં ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંત, દક્ષિણ અને પશ્ચિમમાં પીઓકેના ઉત્તરીય વિસ્તારો અને પૂર્વમાં સિયાચીન ગ્લેશિયર વિસ્તારથી ઘેરાયેલું છે. 1963માં જ્યારે બંને દેશોએ સરહદ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા ત્યારે તેને પાકિસ્તાન દ્વારા ચીનને સોંપવામાં આવ્યું હતું. આ સમજૂતીએ કારાકોરમ હાઇવેનો પાયો નાખ્યો, જે 1970ના દાયકામાં ચીની અને પાકિસ્તાની એન્જિનિયરો દ્વારા સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવ્યો હતો. અહેવાલો અનુસાર ચીન શાક્સગામ ઘાટીમાં રોડ બનાવી રહ્યું છે. રિપોર્ટ્સનું માનીએ તો 75 કિલોમીટર લાંબો રસ્તો તૈયાર થઈ ચૂક્યો છે.
