છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષ બાદ અમેરિકા અને ઈરાન હવે કૂટનીતિના માર્ગે પાછા ફરતા જણાય છે. તાજેતરમાં કતારની રાજધાની દોહામાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક સમાપ્ત થઈ છે. બંને દેશો વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના અમલને લઈને બેઠકમાં ઘણી ચર્ચા થઈ હતી. વાટાઘાટો દરમિયાન, સૌથી વધુ ભાર અમેરિકા દ્વારા સ્થગિત ઈરાનના 3 બિલિયન ડોલરના ભંડોળને મુક્ત કરવા પર હતો. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર અમેરિકા આ ફંડ બહાર પાડવા માટે રાજી થઈ ગયું છે.
આ ઉપરાંત, કરારના ઉલ્લંઘનને રોકવા માટે ‘ઇમરજન્સી કમ્યુનિકેશન ચેનલ’ તૈયાર કરવા પર પણ બેઠકમાં સહમતિ બની હતી. ઈરાનના સત્તાવાર નાયબ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ખરીબાદીના જણાવ્યા અનુસાર, આ વાતચીત આડકતરી રીતે થઈ હતી. બેઠક દરમિયાન અમેરિકન અને ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ એક જ રૂમમાં સામસામે બેઠા ન હતા. અહેવાલો અનુસાર, કતાર અને પાકિસ્તાનના મધ્યસ્થીઓએ બંને દેશો વચ્ચે સંદેશા પહોંચાડવાનું કામ કર્યું હતું.
બેઠકમાં કયા મુદ્દાઓ પર સહમતિ બની હતી
માહિતી અનુસાર, બંને દેશો એ વાત પર સહમત થયા છે કે ટૂંક સમયમાં એક ઈમરજન્સી કમ્યુનિકેશન ચેનલની સ્થાપના કરવામાં આવશે, જેથી કરારના કોઈપણ ઉલ્લંઘનને તરત જ રેકોર્ડ કરી શકાય અને તેની જાણ કરી શકાય. આ સિવાય ઈરાનનું 3 બિલિયન ડોલરનું ફંડ તબક્કાવાર રીતે બહાર પાડવા અંગે પણ બેઠકમાં પ્રારંભિક સમજૂતી થઈ હતી. જો કે અમેરિકાએ તેના પર કેટલીક શરતો પણ લગાવી છે.
આ મામલે વાત કરતા એક અમેરિકી અધિકારીએ અલ અરેબિયાને જણાવ્યું કે હાલમાં ઈરાનને કોઈ ફંડ આપવામાં આવ્યું નથી અને ભવિષ્યમાં ફંડ ત્યારે જ આપવામાં આવશે જ્યારે ઈરાન સમજૂતીના મેમોરેન્ડમમાં નિર્ધારિત તમામ શરતોને પૂર્ણ કરશે. અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “કોઈ સ્થિર ભંડોળ બહાર પાડવામાં આવ્યું નથી અને જ્યાં સુધી ઈરાન સમજૂતીના મેમોરેન્ડમમાં નિર્ધારિત શરતોને પૂર્ણ નહીં કરે ત્યાં સુધી કોઈ ભંડોળ બહાર પાડવામાં આવશે નહીં.” તેમણે એમ પણ કહ્યું કે એમઓયુ હેઠળ અમેરિકા નક્કી કરશે કે જાહેર કરાયેલા ભંડોળનો ઉપયોગ કયા હેતુ માટે કરવામાં આવશે. અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, જો ઈરાની સંપત્તિઓ જાહેર કરવામાં આવે તો ઈરાન તેનો ઉપયોગ અમેરિકન ખેડૂતો પાસેથી કૃષિ ઉત્પાદનો ખરીદવા માટે જ કરી શકે છે.
