સુપ્રિમ કોર્ટે બુધવારે મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલને બે સંપ્રદાયો – થેંગલાઈ (દક્ષિણ સંપ્રદાય) અને વડગલાઈ (ઉત્તરી સંપ્રદાય) વૈષ્ણવ સમુદાયો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વિવાદને ઉકેલવામાં મદદ કરવા માટે મધ્યસ્થી તરીકે નિમણૂક કરી હતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે નિવૃત્ત જસ્ટિસ કૌલને મધ્યસ્થી પ્રક્રિયામાં મદદ કરવા માટે સંબંધિત ભાષા, મંદિરની વિધિઓ અને ધાર્મિક પરંપરાઓના જાણકાર બે વધારાના વ્યક્તિઓને ઉમેરવાની મંજૂરી આપી હતી. જસ્ટિસ કૌલ 2023માં સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા.
શું છે કાંચીપુરમ મંદિર સંપ્રદાયનો વિવાદ?
કાંચીપુરમનો 120 વર્ષ જૂનો મંદિર સંપ્રદાય વિવાદ તમિલનાડુના વરદરાજા પેરુમલ મંદિરમાં વડાકલાઈ અને તેંકલાઈ વૈષ્ણવ સંપ્રદાયો વચ્ચે પૂજા અને મંત્રો (સ્તોત્રો)ના જાપના અધિકારોને લઈને છે. આ વિવાદ ઘણીવાર કાનુમ પોંગલ જેવા તહેવારો દરમિયાન મંત્રોચ્ચારની અગ્રતા અંગે ઘર્ષણમાં ફેરવાય છે. મંદિર પૂજાના સત્તાવાર ધાર્મિક ભાગ દરમિયાન વડાગલાઈ સંપ્રદાયના સભ્યો તેમના પોતાના આહ્વાન (પ્રાર્થના/મંત્રો) શરૂ કરી શકે છે કે કેમ તે અંગે વિવાદ કેન્દ્રમાં છે, જે ઐતિહાસિક રીતે મિરાસી અધિકાર પ્રણાલી હેઠળ થેંગલાઈના અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
હાઈકોર્ટે થેંગલાઈ એકાધિકારને સમર્થન આપ્યું છે
થેંગલાઈ સંપ્રદાય પોતાને પરંપરાગત રીતે મંદિર પૂજા અધિકારો (મિરાસી અધિકારો) માટે હકદાર માને છે, જ્યારે વડાગલાઈ સંપ્રદાય પણ સમાન અધિકારોનો દાવો કરે છે. વધુમાં થેંગલાઈ સંપ્રદાય તમિલ સ્તોત્રોને પ્રાધાન્ય આપે છે (દિવ્ય પ્રબંધમ), જ્યારે વડાગલાઈ સંપ્રદાય સંસ્કૃત સ્તોત્રોના પાઠ પર ભાર મૂકે છે. એટલે કે મંત્રોચ્ચાર પર પણ બે સમુદાયો વચ્ચે સંઘર્ષ થાય છે. મદ્રાસ હાઈકોર્ટે થેંગલાઈની ઈજારાશાહીને સમર્થન આપ્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટનો હસ્તક્ષેપ ‘રાજહંસમ વિ નારાયણન’ કેસમાં મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ડિસેમ્બર 2025ના સમાન ચુકાદાની પૃષ્ઠભૂમિમાં આવે છે. તે કિસ્સામાં, જસ્ટિસ આર સુરેશ કુમાર અને એસ સુંદરની ડિવિઝન બેન્ચે શ્રી દેવરાજ સ્વામી મંદિરમાં ‘મિરાસી અધિકારો’ તરીકે ઓળખાતી સત્તાવાર ઔપચારિક પૂજા કરવા માટે થેંગલાઈ સમુદાયના વિશિષ્ટ અધિકારોને સમર્થન આપ્યું હતું.
