બાંગ્લાદેશમાં કટ્ટરપંથી શક્તિઓ ઝડપથી માથું ઉંચી કરી રહી છે. હિંદુ લઘુમતીઓ પર સતત હુમલા બાદ હવે સૂફી સંતો, દરગાહો અને તેમની પરંપરાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે. મુહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકાર દરમિયાન શરૂ થયેલા લક્ષ્યાંકિત હુમલાઓ નવી સરકારની રચના છતાં અટકી નથી, પરંતુ વધુ સંગઠિત બની રહ્યા છે. સેન્ટર ફોર સૂફી હેરિટેજના તાજેતરના તથ્ય-શોધ અહેવાલ અનુસાર, 2026ના પ્રથમ છ મહિનામાં (જાન્યુઆરી 1 થી જૂન 30) બાંગ્લાદેશમાં ઓછામાં ઓછા છ સૂફી મંદિરો પર હુમલા અથવા ધમકીઓ નોંધવામાં આવી છે. આ ઘટનાઓમાં પીરની હત્યા, કબરોની તોડફોડ, અગ્નિદાહ અને ભક્તો પર લાઠીચાર્જનો સમાવેશ થાય છે.
કુષ્ટિયામાં ભયંકર ઘટના
કુશ્તિયા જિલ્લામાં એપ્રિલ મહિનામાં બનેલી ઘટનાને સૂફી સમુદાય સૌથી ડરામણી ગણાવી રહ્યો છે. પીર અબ્દુર રહેમાન પોતાની કબરની અંદર લગભગ 300 લોકોની ભીડથી ઘેરાયેલા હતા. ટોળાએ કબર પર હુમલો કર્યો, તોડફોડ કરી, તેને આગ લગાવી અને પીર સાહેબની હત્યા કરી. સ્થાનિક સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હુમલાખોરોનું સૂત્ર હતું કે આ ‘શિર્ક અને બિદઅત’ (બહુદેવવાદ અને નવીનતા)નું કેન્દ્ર છે. આના એક મહિના પહેલા જ માર્ચ મહિનામાં સિલ્હેટ જિલ્લામાં હઝરત ઈબ્રાહિમ શાહની કબર પર ઉર્સના પ્રસંગે હુમલો થયો હતો. સંગીતના વિરોધમાં લગભગ 100 લોકોના ટોળાએ શ્રદ્ધાળુઓ પર હુમલો કર્યો હતો. હુમલામાં ત્રણ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા અને નજીકની એક મસ્જિદને પણ નુકસાન થયું હતું. હુમલાખોરોએ કહ્યું કે ઉર્સ દરમિયાન વગાડવામાં આવતા ભક્તિ ગીતો અને સંગીત ઇસ્લામ વિરુદ્ધ છે.
રાજધાની ઢાકામાં પણ તણાવ
હિંસા માત્ર દૂરના જિલ્લાઓ સુધી મર્યાદિત ન હતી. રાજધાની ઢાકાના મીરપુર વિસ્તારમાં શાહ અલી બગદાદીની સમાધિ પર પણ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. સીએનએન ન્યૂઝ 18ના રિપોર્ટ અનુસાર, એક વીડિયોમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું છે કે હુમલાખોરો સૂફી અનુયાયીઓ પર લીલી લાકડીઓથી સતત હુમલો કરી રહ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, સ્થાનિક દુકાનદારો અને ભક્તોને પણ બક્ષવામાં આવ્યા ન હતા. આ ઉપરાંત કુશ્તિયાની હઝરત શાહ દરગાહ શરીફ, બરીશાલની હબીબ શાહ દરગાહ શરીફ અને ચટગાંવની હઝરત લાલ મિયા શાહ મઝાર પણ તાજેતરના હુમલાઓની યાદીમાં સામેલ છે.
યુનુસના શાસનમાં મોટા પાયે હુમલા
રિપોર્ટ અનુસાર યુનુસ સરકાર દરમિયાન આ ટ્રેન્ડ વધુ ખતરનાક બની ગયો હતો. તે સમયે, 97 કબરો પર હુમલો થયો હતો, જેમાં ત્રણ લોકોના મોત થયા હતા અને 468 લોકો ઘાયલ થયા હતા. સૌથી ચોંકાવનારી ઘટના રાજબારી જિલ્લાના નૂરલ પાગલા મઝારની છે, જ્યાં હુમલાખોરોએ પીરની કબર ખોદી, લાશને બહાર કાઢી, લાકડીઓ અને જૂતાં વડે માર માર્યો અને પછી રસ્તા પર સળગાવી દીધો. હુમલા બાદ પૂર્વ આયોજિત રેલી કાઢવામાં આવી હતી, પરંતુ જવાબદારો સામે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી.
સૂફી પરંપરા પર હુમલો
બાંગ્લાદેશમાં ઇસ્લામ સદીઓથી સૂફી સંતો, મંદિરો, ઉર્સ, ઝિક્ર, કવિતા અને લોક સંગીત સાથે સંકળાયેલું છે. સૂફીવાદ આધ્યાત્મિક ભક્તિ, અલ્લાહ સાથે વ્યક્તિગત જોડાણ અને સહિષ્ણુતા પર આધારિત છે, જેણે બંગાળની સહિયારી સાંસ્કૃતિક ઓળખને આકાર આપ્યો. પરંતુ હવે કટ્ટરપંથી જૂથો તેને ‘અન-ઇસ્લામિક’ ગણાવીને તેને નાબૂદ કરવા પર તત્પર છે. પ્રસિદ્ધ બાઉલ કલાકાર અસગોર અલીએ નેત્રા ન્યૂઝ સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિને કબરમાંથી બહાર કાઢી લાકડીઓ અને જૂતાં વડે માર મારવો અને પછી મૃતદેહને રસ્તા પર સળગાવી દેવો… આ કોઈ મનુષ્યનું કામ હોઈ શકે નહીં. બીજા બાઉલ કલાકાર નુપુર નાદિયાએ દુઃખ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે અમે એક મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 15-20 શો કરતા હતા. હવે તે બધું સમાપ્ત થઈ ગયું છે. અમારો અવાજ દબાવવામાં આવી રહ્યો છે.
