પાકિસ્તાને અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં મહત્વપૂર્ણ મધ્યસ્થી બનવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો તેજ કર્યા છે. તે ઈરાન અને અમેરિકા બંને સાથે પોતાના સારા સંબંધો દ્વારા વાતચીતમાં દલાલી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. જો કે બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ અટકતું જણાતું નથી, તેમ છતાં પાકિસ્તાને 29 માર્ચે તુર્કી, ઇજિપ્ત અને સાઉદી અરેબિયા સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. તેનો હેતુ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંભવિત વાટાઘાટોનો પાયો નાખવાનો છે.
આ બેઠક બાદ વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે કહ્યું કે, ‘પાકિસ્તાન આગામી દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચે અર્થપૂર્ણ વાતચીતનું આયોજન કરીને તેને વધુ સારી દિશામાં આગળ લઈ જવા પર ગર્વ અનુભવશે.’ તેમણે આગળ કહ્યું, ‘પાકિસ્તાન ખુશ છે કે ઈરાન અને અમેરિકા બંનેએ વાતચીત માટે અમારા પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.’ જો કે, તેણે આ સંબંધિત અન્ય કોઈ માહિતી શેર કરી નથી.
ઈરાન અને અમેરિકાના વિરોધાભાસી નિવેદનો
વાતચીત સીધી થશે કે અન્ય રીતે થશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. વાસ્તવમાં, અમેરિકા અને ઈરાને એ વાતની પુષ્ટિ પણ કરી નથી કે વાતચીત આગળ વધશે કે નહીં. મંત્રણાને લઈને બંને દેશોના નિવેદનો પણ એકબીજાથી અલગ છે અને તેમાં કોઈ સ્પષ્ટતા નથી. 29 માર્ચે ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ કાલિબાફે પાકિસ્તાનમાં પ્રસ્તાવિત મંત્રણાને ‘હુમલાનું બહાનું’ ગણાવ્યું હતું. જેમ જેમ વાટાઘાટોની દરખાસ્ત કરવામાં આવી રહી હતી, લગભગ 2,500 યુએસ મરીન મધ્ય પૂર્વમાં પહોંચ્યા. કાલિબાફે તેમને ‘આગમાં ફેંકી દેવાની’ ધમકી આપી.
અગાઉ પણ ઈરાને પાકિસ્તાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલી અમેરિકાની 15-પોઈન્ટની શાંતિ યોજનાને ‘આત્યંતિક, ગેરવાજબી અને અવાસ્તવિક’ ગણાવીને નકારી કાઢી હતી. આ યોજના હેઠળ, ઈરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ (પરમાણુ સંવર્ધન) રોકવા, પરમાણુ પાયાને તોડી પાડવા અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મારફતે ટ્રાફિક ખોલવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
ત્યારબાદ 31 માર્ચે ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે પણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના દાવાને નકારી કાઢ્યો હતો કે બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ ખતમ કરવા માટે વાતચીત ચાલી રહી છે. મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું, ‘અમારી વચ્ચે હજુ સુધી કોઈ સીધી વાતચીત થઈ નથી.’ બીજી તરફ ટ્રમ્પે અનેકવાર સંકેત આપ્યા છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કોઈને કોઈ સ્વરૂપે વાતચીત આગળ વધી રહી છે. જો કે, તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તેણે એવી ધમકી પણ આપી હતી કે જો ઈરાન ટૂંક સમયમાં ‘કરાર’ નહીં કરે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ખોલશે નહીં, તો તે ઈરાનની ઊર્જા સુવિધાઓને ‘સંપૂર્ણપણે નાશ’ કરી દેશે.
