ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ પણ મંદિરના પૂજારી જમીનના માલિક નથી, પરંતુ માત્ર દેવતાના સેવક છે. સાર્વજનિક માર્ગ પર બનેલા ગણેશ મંદિરની જમીન પર પોતાના માલિકી હક્કનો દાવો કરવા માંગતા પૂજારીની અપીલ કોર્ટે ફગાવી દીધી હતી. જસ્ટિસ જેસી દોશીની ખંડપીઠે આ ચુકાદો આપતાં કહ્યું કે, માત્ર વર્ષો સુધી પૂજા કરવાથી કોઈ પૂજારીને મંદિરની જમીન પર હક નથી મળતો અને ન તો તે મંદિરને તોડતા રોકી શકે છે.
રમેશભાઈ ઉમાકાંત શર્મા વિ. આશાબેન કમલેશકુમાર મોદી અને અન્યોના કેસમાં જસ્ટિસ જે.સી.દોશીએ જણાવ્યું હતું કે, પૂજારીને મંદિર તોડવાનું રોકવાનો કે જમીનની માલિકીનો દાવો કરવાનો કોઈ કાયદેસર અધિકાર નથી. અપીલ ફગાવી દેતી વખતે કોર્ટે પાદરીની મર્યાદિત ભૂમિકાને સ્પષ્ટપણે સમજાવી હતી.
કોર્ટે શું કહ્યું?
હાઈકોર્ટે ખૂબ જ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું, “પૂજારી જમીનનો માલિક નથી, તે માત્ર દેવતાનો સેવક છે. સેવક હોવાને કારણે, તે દાવો કરી શકે નહીં કે તેની હાજરી માલિક વતી હતી અને તે ‘અતિક્રમણ દ્વારા માલિકી’ (પ્રતિકૂળ કબજો) સમાન છે.” કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે ધાર્મિક સેવા ક્યારેય કાનૂની માલિકીનો આધાર બની શકે નહીં.
શું છે સમગ્ર મામલો?
કેસ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે એક મહિલા જમીન માલિકે તેની મિલકતની નજીકના સાર્વજનિક માર્ગ પર બનેલા ગણેશ મંદિર સામે વાંધો ઉઠાવ્યો અને સિવિલ કોર્ટમાં મંદિરને હટાવવાની માંગ કરી. ટ્રાયલ કોર્ટ અને ફર્સ્ટ એપેલેટ કોર્ટે બંનેએ મંદિરને હટાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ પછી મંદિરના પૂજારીએ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. પૂજારીની દલીલ એવી હતી કે તે ઘણા વર્ષોથી ત્યાં પૂજા કરી રહ્યો હતો, તેથી તેને ‘પ્રતિકૂળ કબજા’ હેઠળની જમીનનો માલિક માનવો જોઈએ.
