નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અમર્ત્ય સેને પશ્ચિમ બંગાળમાં SIR પ્રક્રિયા પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આ કાર્યવાહી ઉતાવળમાં કરવામાં આવી રહી છે અને લોકશાહી સહભાગિતાને જોખમમાં મૂકી શકે છે, ખાસ કરીને થોડા મહિનામાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ આવી રહી છે. 92 વર્ષીય અર્થશાસ્ત્રીએ બોસ્ટનથી પીટીઆઈ સાથેની મુલાકાતમાં મતદાર યાદીના સુધારણાના લોકતાંત્રિક મહત્વ પર તેમના મંતવ્યો શેર કર્યા. તેમણે કહ્યું કે આવી પ્રક્રિયા સાવધાની અને પૂરતા સમય સાથે થવી જોઈએ. આ બંને સ્થિતિ બંગાળમાં ગાયબ છે. સેને કહ્યું, ‘મતદાર યાદીનું સંપૂર્ણ અને સાવચેતીપૂર્વક પુનરાવર્તન, જો પૂરતા સમય સાથે કરવામાં આવે, તો તે સારી લોકશાહી પ્રક્રિયા હોઈ શકે છે, પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં અત્યારે જે થઈ રહ્યું છે તે એવું નથી.’
અમર્ત્ય સેને કહ્યું, ‘SIR ઉતાવળમાં કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેના કારણે મતદાન અધિકાર લોકોને દસ્તાવેજો જમા કરાવવા અને આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પોતાનો મત આપવાનો અધિકાર સાબિત કરવાની પૂરતી તક નથી મળી રહી. આ મતદારો સાથે અન્યાય છે અને ભારતીય લોકશાહી માટે પણ અન્યાય છે. તેમના અંગત અનુભવને શેર કરતા સેને કહ્યું કે શાંતિનિકેતનમાંથી તેમના મતના અધિકાર પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં તેમનું નામ, સરનામું અને અન્ય વિગતો સત્તાવાર રેકોર્ડમાં નોંધાયેલી છે. તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓએ તેમની મૃત માતા અમિતા સેનની ઉંમર અંગે પ્રશ્ન કર્યો, તેમ છતાં તેમની માતાની વિગતો સત્તાવાર રેકોર્ડમાં પણ ઉપલબ્ધ છે.
અમર્ત્ય સેનની માતા અંગેની વિગતો માંગવામાં આવી છે
નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતાએ જણાવ્યું હતું કે ગ્રામીણ ભારતમાં જન્મેલા ઘણા નાગરિકોની જેમ તેમની પાસે જન્મ પ્રમાણપત્ર ન હતું અને મતદાર બનવા માટે વધારાની કાગળની કાર્યવાહી પૂર્ણ કરવી પડી હતી. જો કે મારા કેસમાં સમસ્યા હલ થઈ ગઈ છે, હું એવા નાગરિકો માટે ચિંતિત છું જેમની પાસે મારી જેમ મદદ નથી. સેને કહ્યું, ‘હું કહી શકું છું કે મને મારા મિત્રો તરફથી થોડી મદદ મળી છે, પરંતુ જેમની પાસે આવા વફાદાર મિત્રો નથી તેનું શું? મારા મિત્રોએ મને ચૂંટણી પંચના મુશ્કેલ દરવાજામાંથી પસાર થવામાં મદદ કરી. તે જાણીતું છે કે ચૂંટણી પંચ દ્વારા તેને અસંગતતા (તેની અને તેની માતા વચ્ચેની ઉંમરમાં તફાવત)ના આધારે સુનાવણી માટે બોલાવવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું કોઈ રાજકીય પક્ષને SIRથી ફાયદો થઈ શકે છે, ત્યારે સેને કહ્યું કે તેઓ ખાતરીપૂર્વક કહી શકતા નથી, પરંતુ લોકતાંત્રિક અખંડિતતા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
