જ્યેષ્ઠ મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવાતો સ્નાન પૂર્ણિમા ઉત્સવ પુરી જગન્નાથ મંદિરનો મુખ્ય તહેવાર છે. આ દિવસને રથયાત્રાની ઔપચારિક શરૂઆત માનવામાં આવે છે. આ શુભ અવસર પર ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાજીને 108 કલશના પવિત્ર જળથી સ્નાન કરાવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે હજારો ભક્તો મંદિરમાં દર્શન કરવા ઉમટી પડે છે. સ્નાન યાત્રા ભગવાનની દિવ્યતા અને તેમની માનવીય લાગણીઓ બંનેને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
108 કલશ સાથે મહાસ્નાનની પરંપરા
સ્નાન પૂર્ણિમાના દિવસે, મંદિરના સૂર્ય કૂવામાંથી લેવામાં આવેલા પાણીને જડીબુટ્ટીઓ અને સુગંધિત અત્તર સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવે છે અને 108 ઘડામાંથી ભગવાનને અભિષેક કરવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન, મંદિરના પૂજારીઓ વિશેષ વસ્ત્રો પહેરે છે અને ધાર્મિક વિધિઓ અનુસાર પૂજા કરે છે. સ્નાન કર્યા પછી, ભગવાન જગન્નાથ અને બલભદ્રને હાથીના રૂપમાં શણગારવામાં આવે છે, જેને ગજાનન વેષ કહેવામાં આવે છે. આ દ્રશ્ય ભક્તો માટે ખૂબ જ આકર્ષક અને ભાવુક છે.
અનાવસર કાલ: એકલતાના 15 દિવસ
એવી માન્યતા છે કે સ્નાન પૂર્ણિમા પછી ભગવાનને તાવ આવે છે. તેથી તેઓ 15 દિવસ માટે અનવસર સમયગાળામાં જાય છે. આ સમય દરમિયાન, મંદિરના ગર્ભગૃહના દરવાજા બંધ રહે છે અને ભક્તો મહાપ્રભુના દર્શન કરી શકતા નથી. આ સમયગાળા દરમિયાન, દેવતાઓને વિશેષ દવાઓ અને કાળજી આપવામાં આવે છે. પુરીના સ્થાનિક લોકો તેને ભગવાનના આરામ અને સ્વાસ્થ્ય સુધારણાનો સમય માને છે.
નવયુવન દર્શન: 15 દિવસ પછી ફરી દર્શન
15 દિવસના એકાંત પછી, ભગવાન સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થઈ જાય છે અને ભક્તો સમક્ષ યુવા સ્વરૂપમાં દેખાય છે. આ દિવસે વિશેષ તહેવારો ઉજવવામાં આવે છે અને મોટી સંખ્યામાં ભક્તોની ભીડ ઉમટી પડે છે. નવયુવન દર્શન બાદ રથયાત્રાની તૈયારીઓ તેજ થઈ ગઈ છે. આ આખો ક્રમ ભગવાનની રમતને વધુ રહસ્યમય બનાવે છે.
