અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી છે, જેથી મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ જાળવી શકાય. આ દરમિયાન ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ મોટું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે તેહરાનની વાસ્તવિક તાકાત મહાન શક્તિઓને ‘ના’ કહેવાની તેની ક્ષમતામાં રહેલી છે. આ નિવેદન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર યુ.એસ. સાથે પરોક્ષ વાટાઘાટો પછી આવ્યું છે કારણ કે ઈરાન ઘરેલું વિરોધ અને પ્રાદેશિક તણાવ સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે. અરાઘચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તેઓ અમારા પરમાણુ બોમ્બથી ડરે છે, જ્યારે અમે પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાનો પ્રયાસ નથી કરી રહ્યા. આપણો પરમાણુ બોમ્બ મોટી શક્તિઓને ‘ના’ કહેવાની શક્તિ છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ શું કહ્યું?
તેહરાનમાં રાજદ્વારીઓની સમિટને સંબોધતા, વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ સંકેત આપ્યો કે ઈરાન યુરેનિયમને સમૃદ્ધ કરવાની તેની ક્ષમતા પર અડગ રહેશે. અરાઘચીએ કહ્યું કે હું માનું છું કે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનની તાકાતનું રહસ્ય અન્ય લોકોના દબાણ, વર્ચસ્વ અને ધમકીઓનો સામનો કરવાની તેની ક્ષમતામાં રહેલું છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે તેઓ અમારા પરમાણુ બોમ્બથી ડરે છે, જ્યારે અમે પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાનો પ્રયાસ નથી કરી રહ્યા. આપણો પરમાણુ બોમ્બ મોટી શક્તિઓને ‘ના’ કહેવાની શક્તિ છે. ઇસ્લામિક રિપબ્લિકની શક્તિનું રહસ્ય તેની શક્તિઓને ‘ના’ કહેવાની શક્તિમાં રહેલું છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ મુદ્દો રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે મોટા વિવાદનું કેન્દ્ર રહ્યો છે, જેમના કાર્યકાળ દરમિયાન જૂન 2025 માં 12 દિવસના ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાની પરમાણુ સ્થળો પર બોમ્બ ધડાકા કરવામાં આવ્યા હતા.
જો કે ઈરાને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને લાંબા સમયથી શાંતિપૂર્ણ ગણાવ્યો છે, પશ્ચિમી દેશો અને ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA) કહે છે કે તેહરાન 2003 સુધી પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માટે સંગઠિત લશ્કરી કાર્યક્રમ ચલાવી રહ્યું હતું. ઈરાન યુરેનિયમને 60% શુદ્ધતા સુધી સમૃદ્ધ કરી રહ્યું છે, જે શસ્ત્રો-ગ્રેડ 90% સુધીનું એક ટૂંકું તકનીકી પગલું છે. આવું કરનાર ઈરાન એકમાત્ર બિન-પરમાણુ હથિયાર ધરાવતું દેશ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં ઈરાની અધિકારીઓએ ધમકી આપી છે કે ઈસ્લામિક રિપબ્લિક બોમ્બ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે, જ્યારે તેના રાજદ્વારીઓ સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનીના ફતવા (ધાર્મિક હુકમનામું) બોમ્બ બનાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.
શનિવારે અબ્બાસ અરાઘચીએ શું કહ્યું?
આ પહેલા શનિવારે વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ અલ જઝીરા સાથેની મુલાકાતમાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા સાથેની વાતચીતમાં ઈરાનનો મિસાઈલ કાર્યક્રમ ‘ક્યારેય ચર્ચાનો વિષય નથી’. આ નિવેદન તેમની ટેલિગ્રામ ચેનલ પર પર્શિયનમાં શેર કરવામાં આવ્યું હતું. શુક્રવારની વાટાઘાટો પર ટિપ્પણી કરતા (જે સંપૂર્ણપણે ઈરાનના પરમાણુ મુદ્દા પર કેન્દ્રિત છે), તેમણે તેને એક સારી ‘શરૂઆત’ ગણાવી પરંતુ આત્મવિશ્વાસ પુનઃનિર્માણ કરવા માટે હજુ પણ લાંબી મજલ બાકી છે.
તમને જણાવી દઈએ કે છેલ્લા મહિનાઓમાં અમેરિકાએ ઈરાનને તેનો મિસાઈલ પ્રોગ્રામ બંધ કરવાની માંગ કરી હતી, જેને તેહરાને સખત રીતે નકારી કાઢી હતી. અરાઘચીએ કહ્યું કે મિસાઈલ કાર્યક્રમ પર ક્યારેય સમાધાન થઈ શકે નહીં કારણ કે તે સંરક્ષણનો મુદ્દો છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે આ અભિગમ અમેરિકન નીતિમાં પ્રતિબિંબિત થશે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ગયા જૂનમાં પરમાણુ સુવિધાઓ પર બોમ્બમારો કરવા છતાં ઈરાનની પરમાણુ ક્ષમતાઓને નષ્ટ કરી નથી. તેમણે યુરેનિયમ સંવર્ધન ચાલુ રાખવાના ઈરાનના ‘અવિભાજ્ય’ અધિકાર પર ભાર મૂક્યો હતો. અમેરિકાના સંભવિત હુમલા અંગે અરાઘચીએ કહ્યું કે ઈરાન માટે અમેરિકાની મુખ્ય ભૂમિ પર હુમલો કરવો શક્ય નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવી શકે છે.
