દક્ષિણ કોરિયા અમેરિકા સંઘર્ષ: આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં કરારો મોટાભાગે વ્યૂહરચના અને પરસ્પર સહકારની આસપાસ ફરે છે, પરંતુ જ્યારે કોઈ દેશ તેના સાથી તરફથી “રોકડ ચુકવણી” ની શરત ઉમેરે છે, ત્યારે તે માત્ર વેપાર જ નહીં પરંતુ રાજદ્વારી દબાણની નવી વ્યાખ્યા બની જાય છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર અજીબોગરીબ અને વિવાદાસ્પદ પ્રસ્તાવ મૂકીને દક્ષિણ કોરિયાને મૂંઝવણમાં મૂક્યું છે.
જ્યારે જુલાઈ 2025માં બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ ઘટાડા અંગે સમજૂતી થઈ હતી, ત્યારે હવે ટ્રમ્પે સીધા જ $350 બિલિયનની રોકડની માગણી કરી છે. આ માંગ માત્ર સિઓલ માટે આશ્ચર્યજનક નથી, પરંતુ તે દ્વિપક્ષીય વેપાર સંબંધોમાં તિરાડ ઊભી કરતી હોવાનું પણ જણાય છે.
ટ્રમ્પની ‘નવી’ ડીલથી સિઓલનો માથાનો દુખાવો વધી ગયો છે
અગાઉ એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે દક્ષિણ કોરિયા અમેરિકામાં $350 બિલિયનનું રોકાણ કરશે, તે પણ લોન, ઇક્વિટી અને ગેરંટી જેવા માધ્યમથી. પરંતુ હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઇચ્છે છે કે આ રકમ સીધી રોકડમાં, શરતો વિના, હપ્તા વિના આપવામાં આવે.
એટલું જ નહીં, ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે જાપાન પહેલાથી જ $550 બિલિયન અને દક્ષિણ કોરિયાને $350 બિલિયન રોકડ આપવા માટે તૈયાર છે, જો કે આ દાવાની કોઈ સ્વતંત્ર સ્ત્રોત દ્વારા પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
“આ શક્ય નથી, તે આપણા અર્થતંત્રને હચમચાવી નાખશે.”
દક્ષિણ કોરિયાએ આ પ્રસ્તાવને માત્ર અવાસ્તવિક જ નહીં પરંતુ આર્થિક રીતે પણ ખતરનાક ગણાવ્યો છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર વેઈ સુંગ-લાકે સ્પષ્ટ કહ્યું કે આટલી મોટી રકમ રોકડ આપવી કોઈ પણ સંજોગોમાં શક્ય નથી.
પ્રમુખ લી જે-મ્યુંગે એમ પણ કહ્યું હતું કે દેશની વિદેશી મુદ્રા ભંડાર લગભગ $410 બિલિયન છે અને તેમાંથી $350 બિલિયનની રોકડ આપવાથી સમગ્ર અર્થવ્યવસ્થા અસ્થિર થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આવા કોઈપણ સોદા માટે કરન્સી સ્વેપ જેવી બેકઅપ મિકેનિઝમની જરૂર પડશે.
કદાચ મડાગાંઠનો ઉકેલ?
બંને દેશો વચ્ચે હાલ વાતચીત અટકી છે. સૌથી મોટો અવરોધ એ છે કે અમેરિકા ઇચ્છે છે કે તેનું આ ફંડ પર સીધું નિયંત્રણ હોય, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયા તેને તેની આર્થિક સાર્વભૌમત્વની વિરુદ્ધ માને છે.
હવે બધાની નજર આવતા મહિને યોજાનારી APEC (એશિયા-પેસિફિક ઇકોનોમિક કોઓપરેશન) સમિટ પર છે, જેનું આયોજન સિઓલ કરી રહ્યું છે અને જેમાં ટ્રમ્પની હાજરી પણ નિશ્ચિત છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પ્લેટફોર્મ પર બંને દેશો વચ્ચે સંતુલિત ઉકેલ અથવા ઉદારતા ઉભરી શકે છે.
શું ટ્રમ્પની ‘ડીલ મેકિંગ’ વ્યૂહરચના અમેરિકા માટે બેકફાયર થઈ શકે છે?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમની “ડીલ મેકિંગ ડિપ્લોમસી” માટે જાણીતા છે, જ્યાં તેઓ કોઈપણ કરારને સખત સોદો માને છે અને બદલામાં સીધી શરતો નક્કી કરે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, આવા રોકડ-કેન્દ્રિત દરખાસ્તો તેમના પરંપરાગત ભાગીદારોને દૂર કરી શકે છે?
નિષ્ણાંતોનું માનવું છે કે આવી માંગણીઓ માત્ર અમેરિકાની સોફ્ટ પાવરને જ કમજોર નથી કરી રહી, પરંતુ ચીન જેવા પ્રતિસ્પર્ધી દેશોને એશિયાઈ દેશો સાથેના સંબંધોને મજબૂત કરવાની તક પણ આપી રહી છે.
આ પણ વાંચો-યુએનમાં સુધારાની જરૂર, ભારત મોટી જવાબદારીઓ માટે તૈયાર… એસ જયશંકરના ભાષણ વિશે 10 ખાસ વાતો
